Kleur mengen is een groot struikelblok voor veel kunstenaars. De oorzaak is meestal een gebrek aan kennis. Ik raad sterk aan eerst het artikel over Kleur Theorie te lezen.

Gesplits primair palet

Veel kunstenaars gebruiken een zogeheten gesplitst primair palet. Dat wil zeggen dat je de primaire kleuren magenta (PV19), geel (PY74) en cyaan (PB15:3) hebt, maar ook drie kleuren die net een andere tint hebben.

Zo kunt je een oranje-geel of een groen-geel gebruiken als aanvulling op primair geel. Naast magenta (een rose paars) kun je ook een oranje-rood of een bordeaurood kleur gebruiken. En behalve cyaan (een turkoois blauw) kun je ook een neutraal blauw of paars-blauw zoals ultramarijn (PB29) gebruiken.

Zo’n palet samenstelling is eenvoudig en veelzijdig. Zowel bij een primair als een gesplitst primair palet heb je altijd wit nodig. Zwart is ook een goede toevoeging. Daarnaast gebruikt bijna iedere kunstenaar een paar aarde tinten, denk aan gele oker (py42), rood ijzer oxide (PR101), en omber (pbr7).

Niet iedereen wil veelzijdige kleuren, sommige kunstenaars gebruiken juist een beperkt kleuren palet met een klein mengbereik. Dit is natuurlijk een persoonlijke keuze waar ook weer iets voor te zeggen valt, want het is makkelijker.

Mengen in de praktijk

Veel kleuren zijn heel makkelijk zelf te mengen, maar niet alles kan gemengd worden. Alleen wit en geel zijn onmogelijk te mengen in wat voor vorm dan ook. Dat komt omdat het mengen van pigmenten altijd een donkerder en minder verzadigd resultaat oplevert dan het gemiddelde van twee pigmenten.

Hoe meer pigmenten je mengt, hoe meer de verzadiging afneemt en hoe kleiner het mengbereik wordt. De beste verftubes bevatten daarom slechts één pigment en niet meerdere. Natuurlijk ben je vrij om het alsnog te kopen maar je kunt in de praktijk minder met zo’n tube.

Je kunt zien of een tube één of meer pigmenten bevat door het label te bekijken.

Hou er ook rekening mee dat kleur mengen en in lagen aanbrengen niet altijd hetzelfde resultaat oplevert. Bijna alle kleuren worden minder verzadigd wanneer je ze mengt met wit, maar als er van licht naar donker word gewerkt of een transparant pigment rechtstreeks vanuit de tube op een witte ondergrond word aangebracht is de kleurverzadiging veel hoger.

De kleurkracht is veel zwakker als je van donker naar licht werkt. Natuurlijk kun je later weer transparante kleuren over de lichtere stukken aanbrengen, je kunt beide technieken prima combineren.

Kleur mengen met penseel of paletmes

De meningen zijn hierover verdeeld. Met een penseel gaat het mengen sneller, maar de verf dringt wel heel diep in de haren van het penseel door. Het kan heel moeilijk zijn de verf er weer uit te krijgen. Ik raad dit niet aan met een sneldrogende verf als acryl.

Ik gebruik zelf een paletmes, het kost wat oefening om handig te worden met zo’n hulpmiddel maar is wel veel eenvoudiger weer schoon te maken. Je kunt de verf ook makkelijk op een bult bij elkaar schrapen zodat het minder snel opdroogt, en je pakt het zo op en verplaats het mengel als het nodig is. Met alleen een penseel is zoiets niet mogelijk.

Een verftube heeft ook altijd een restje verf op het mondstuk van de vorige sessie, dat haal je er zo af met een paletmes zonder vieze handen te krijgen.