Acryl op doek, 40 x 70 cm

Voor dit schilderij is een AI gegenereerde referentieafbeelding gebruikt. Als je er op let kun je op foto’s met een grote kijkhoek een soort vervorming van het perspectief zien. Bij deze referentiefoto was dat ook het geval, en om die reden heb ik het perspectief bewerkt. Met behulp van Gimp (een gratis foto bewerkings programma) is de projectie veranderd van lineair naar bolvormig perspectief.

Hoe is het gemaakt

Zoals altijd zet ik eerst de contouren op. Het is verstandig in deze fase niet te gaan haasten. Als de verhoudingen niet kloppen en zou dat pas halverwege of aan het einde ontdekt worden, dan kost het veel meer tijd om te corrigeren. Daarom loop ik regelmatig naar buiten, en kom dan weer terug met een frisse blik om opnieuw goed te beoordelen. Het helpt om langs een penseel of potlood naar het schilderij en de referentie foto te kijken om zo de verhoudingen beter te zien.

Na het maken van een paar kleurenmengsels bracht ik dunne lagen verf aan om de grote vlakken in te vullen. Dit is geen precisiewerk, het hoeft niet heel netjes of gelijk exact de juiste kleur te zijn, het gaat er vooral om de toonwaarden ongeveer goed te krijgen. De donkere vlakken moeten echt donker worden en de lichte stukken echt heel licht. Deze verhouding in licht en donker is erg belangrijk voor het succes van het schilderij.

Acrylverf heeft bijna altijd twee of meer lagen nodig om goed egaal te dekken. De eerste lagen waren ook nog heel dun, daarna bracht ik dus wat meer verf aan en begon ook de randen netter af te werken. Op een aantal plekken maakte ik de eerste fijne details. Heel simpel gezegd is het maken van details een herhaling van de vorige fase: kijk goed waar het donker is en waar licht, en corrigeer de vorm totdat het goed is.

Vervolgens kregen de muren een textuur net als de hangende planten. Bij de linker muur maakte ik de fout dat de bakstenen aan de kopse kant niet goed aansluiten op het grote vlak achter de poes. Dit heb ik hersteld door de lijnen iets bij te stellen achter de kat.

De baksteen textuur werd gemaakt door donkere markeringen te zetten op de plek waar een voeg zit, en willekeurig op sommige plekken de voegen iets aan te zetten en op andere plekken te vervagen. Door zacht te tamponneren met een droog penseel met heel weinig verf is het makkelijk de scherpte van details te verminderen. Naarmate de verf uit het penseel raakt tamponneer ik steeds harder. Zowel lichtere als donkere kleuren worden te pas en te onpas over de stenen getamponneerd en geschilderd voor de variatie, en om het realistischer te maken. De muren en torens achter de kat kregen dezelfde behandeling.

De hangende planten kregen een andere textuur. Om bladeren te suggereren maakte ik willekeurige lichte vormen over de donkere massa. Dit werd niet heel precies gedaan, want de suggestie alleen is al genoeg om de illusie van planten te wekken. Onder de hangende planten voegde ik een schaduw toe door een transparant mengel te tamponneren. Een vergelijkbare schaduw werd op de stenen muren van de torens aangebracht en de donkere hoeken en doorgangen.

Op de rechter muur hangen ook een paar planten waarvan de bovenste helft in het licht hangt. Deze maakte ik eerst vrij donker, en daarna is met dekkend wit willekeurige kleine vormen aangebracht.

Nadat dit goed droog was tamponneerde ik bijna puur geel over deze bladerpartij om de kleurverzadiging te verhogen.

De hangende bladeren aan de linkerkant kregen dezelfde behandeling, maar vooral aan de bovenzijde om het sterke zonlicht na te bootsen. De wazige boom helemaal aan de rechterzijde van het schilderij wilde ik ook op deze manier afmaken, maar daar ging het mis.

Pigmenten met hoge kleurverzadiging zijn bijna allemaal transparant. Maar transparante verf is niet goed dekkend en egaal, terwijl dat juist heel hard nodig is voor de wazige boom. Dus in de eerste fase zorg ik dat de toonwaarden goed zijn en het wazige effect goed over komt. En in de tweede fase breng ik vooral kleur aan met transparante pigmenten.

Alleen beviel de kleur mij niet, het was te groen. Gelukkig kon de transparante verflaag die ik had aangebracht nog uitgewist worden. Met een nat penseel schrobde ik de verf eraf, nog een keer proberen, en nog twee keer, maar het stond me niet aan. De laatste keer wachtte ik zelfs een kwartier, maar ik kon het gewoon uitwissen zonder de verflaag eronder echt aan te tasten. Dat is echt het voordeel als de onderste verflagen goed zijn uitgehard.

Ik maakte de onderliggende groene kleur van de takkenpartij meer bruin en gebruikte een transparant mengel met iets meer oranje als toplaag. Het resultaat was niet helemaal wat ik wilde, maar wel een stuk beter.

De grond kreeg ook meer textuur. De stenen waren suggestief want ik wilde meer de illusie wekken van ruwe stenen en ze niet perse exact na bootsen. De felle stenen in het licht op de achtergrond zijn bijna wit en daar hoefde niet veel aan gedaan te worden. Bij de donkere stenen op de voorgrond lette ik meer op de schaduwen en de lichtste delen dan op kleine details. Er werd weer veel getamponneerd en als laatste ging er ook weer transparante verf overheen - net als bij de planten - om de kleur intenser te maken.

Over de poort en trap van het kasteel bracht ik een zeer kleine hoeveelheid licht grijze verf aan om dit gedeelte meer naar de achtergrond te brengen. Het hoofdonderwerp (de kat en muis) zit er precies naast en het kan afleiden als er hele sterke contrasten vlakbij zitten.

Het was tijd om deze twee dieren meer uit te werken.

Bij de kat lette ik op waar de vacht donker en waar het licht was, en bracht toepasselijke kleurmengsels aan door kleine streken te maken om vacht te suggereren. Dit lukt nooit in een laag, net als vrijwel alle texturen in dit schilderij is het een kwestie van laag na laag aanbrengen, totdat het gewenste resultaat is bereikt.

In dit geval komt het licht heel sterk van achter de kat, dus het dier zelf is donker door de schaduw die het creëert maar hij word ook omringd door licht. Deze rand van licht is vrijwel puur wit, en de binnenste en buitenste randen van deze witte haren werden weer getamponneerd met knal oranje transparante verf voor een gloeiend effect. De muis was eenvoudiger. Bij het knaagdier maakte ik de witte grond rondom het dier net iets donkerder zodat de witte reflectie op de muis zichtbaar werd.

Ik had wel een fout gemaakt met de ogen van de kat. Hij keek net over de muis heen terwijl het veel leuker en logischer is als hij naar de muis kijkt. Gelukkig is dat makkelijk op te lossen door de plaatsing van de pupillen te wijzigen. Helaas was de kromming van de rug en de vorm van de kop ook niet helemaal goed. Het kost iets meer tijd om dat op te lossen, maar de correcties waren uiteindelijk vrij makkelijk uit te voeren.

Als laatste kreeg de kat nog wat meer oranje transparante verf om de kleur intenser te maken.

Uiteindelijk is het schilderij goed gelukt. In feite klopt het licht niet, maar sommige dingen zijn belangrijker dan realisme. Het oog wil ook wat.

Dit werk werd niet zonder problemen gemaakt. Bij moeilijke schilderijen gaat er bijna altijd wel iets mis, en dat hoort bij het proces. Het is belangrijk niet meteen de moed te verliezen, en gewoon opnieuw te proberen tot het wel goed is.